بحث درباره اینکه سینما بازتابی از جامعه است یا برعکس مثل نبرد با این کلیشه قدیمی ست: اول تخم مرغ بوده یا مرغ؟ به بیان دیگر جامعه در اینجا شری بزرگ تر از سینما است.به دنبال بالیوود و تکامل فوق العاده آن در دهه های گذشته نباشید تا که چگونه جامعه و سیاست روز بر روندها و موضوعات تاثیری عمیق گذاشته است.

از دهه 1940 آغاز می شود، فیلم Kismet در سال 1943 اولین فیلم فوق العاده پرفروش بالیوودی بود که در آن یک ضد قهرمان را به شکل دیگری جز آشوک کومار به نمایش گذاشت. آهنگ موفق این فیلم Aaj Himalay Ki Choti Se به بهترین شکل نگرانی های عصر و دوران خود را بیان می کرد. هند هنوز تحت سلطه انگلستان بود. یک داستانی است که می گوید انگلستان به اشعار ضد استعماری پرادیپ اعتراض کرد اما او موفق شد آنها را متقاعد کند که هدف او تاج ملکه نبوده است بلکه هدف او ژاپنی ها بوده است (bollywoodworld.blogfa.com) به لطف یک خط دورافتاده از این آهنگ. هند در سال 1947 استقلال خود را بدست آورد و پس از آن فیلم های هند با روحیه ای شاد و در مسیر امیدهای یک کشور تازه و آزاد حرکت کردند. تقسیم شدن هند یک رویداد آسیب زا در تاریخ شبه قاره بود اما این موضوع برای بالیوود یک موهبت و نعمت بود چون فعالیت های پر رونق فیلم و سرگرمی در لاهور در هند تقسیم نشده به بمبئی آن زمان منتقل شده بود.

بمبئی در کنار مَدرس و کلکته بهترین استودیو های فیلمسازی را در خود جای داده بودند.هیمانشو رای و دویکا رانی موسس استودیو Bombay Talkies بودند که سرآمد همه استودیوهای فیلمسازی در دهه 1940 بود. این استودیو مسئول معرفی سه بازیگر و سه ستاره بالیوود پس از دوران استقلال بود: دیلیپ کومار و دیو آناند و راج کاپور. این سه بازیگر در دهه 1950 بر بالیوود حکومت می کردند و تمام اشتیاق و انتظار و تقدیر یک ملت جوان را بر روی پرده های سینما به تصویر می کشیدند. منتقدان فیلم های آنها نیز (bollywoodworld.blogfa.com) در یک طبقه بندی قرار گرفته بودند و معتقد بودند فیلم های آنها تلاشی برای ساخت یک ملت است. دیلیپ کومار قهرمان نهروایی ( اشاره به جواهر لعل نهرو) لقب گرفته بود. سینمای راج کاپور بازتابی از اصلاحات اجتماعی بود و دیو آناند نمونه ای از یک مرد شهری را در زمانی معرفی می کرد که بمبئی به عنوان قطب اصلی اقتصادی در حال ظهور بود.این سه قهرمان به شیوه ای منحصر به فرد با فیلم های خود جامعه را به تصویر می کشیدند که نشان می داد تغییرات اجتماعی در سراسر هند رخ داده است.

شاید انگلیسی ها وسایل خود را جمع کرده و رفته بودند اما احساسات ملی گرایانه مردمی باقی مانده بود. آهنگ Mera Joota Hai Japani از فیلم نمادین Shree 420 جایی که راج کاپور ادعا می کند کفش ژاپنی به پا کرده و کلاهی روسی به سر گذاشته و شلوار انگلیسی پوشیده اما می گوید (bollywoodworld.blogfa.com) که قلب او هنوز هندوستانی است. دیو آناند به عنوان قهرمان یا ضد قهرمان آشکارا غربی یا هالیوودی شد در حالی که دوست او راج کاپور در فیلم هایش احساس بی گناهی و پاکی را حفظ کرده بود. برای یکی تغییر اخلاق شهر و فریب های شیرین جذاب است درحالی که برای دیگری همه وسوسه هایی هستند که ارزش مقاومت در برابر آنها را دارد.

در دهه 1960 سینمای مدرن هند با امیدواری کار خود را آغاز کرد. در 1964 جواهر لعل نهرو درگذشت. شاید قهرمان نهروایی با او رفته بود. سیاست هم تغییر کرده بود. فیلم ها محکوم بودند که سیاست را دنبال کنند. بالیوود با ظهور شامی کاپور ( برادر راج کاپور) وارد دهه 60 شد. شامی کاپور از خود مدل هندی الویس پریسلی را به تماشاچیان نشان می داد اما واقعیت این است که دهه 60 به گروه بیتلز ها تعلق داشت ( نه الویس پریسلی). این دهه با فیلم عظیم Mughal-E-Azam آغاز شد اما خیلی زود جنگ (bollywoodworld.blogfa.com) بین هند و چین افق های شاد را تاریک کرد. فیلم Haqeeqat در سال 1964 تصویری با لطافت همراه با آهنگ و سکانس های عاشقانه و صحنه های میهن پرستانه این چنگ را به تصویر کشید. بعد از آن در فیلم ها شاهد مسائل اجتماعی مثل فقر و بیکاری بودیم که محور اصلی داستان فیلم را تشکیل می دادند. 

فیلم های دهه 1970 این افسردگی و بدبینی را ادامه دادند. در این دهه آمیتاب باچان ظاهر شد که جایگزین راجش کانا شده بود بازیگری که در اواخر دهه 1960 و اوایل دهه 1970 در فیلم های عاشقانه حکومت می کرد. ظهور آمیتاب باچان برای تماشاچیان هندی که عمدتا فقیر و از طبقه کارگر بودند و از سیستم حکومتی ناامید شده بودند یک هدیه الهی بود. در دهه 1970 آمیتاب باچان صدای فقرا ، حاشیه نشینان و بیکاران و مردان سرگردان در خیابان بود. آمیتاب باچان اغلب نقش های یک جوان عصبانی که می خواست عدالت را خارج از روش های رسمی به اجرا گذارد و با دست های خود قانون را اجرا کند ، ظاهر می شد. وقتی باچان تبهکار سرمایه دار را کتک می زد توده های مردم به اجبار با او همذات پنداری می کردند. فیلم  Deewaar ساخته یاش چوپرا (bollywoodworld.blogfa.com) در سال 1975 یکی از نمادین ترین فیلم های دهه 1970 بود ( توجه کنید این دهه فراتر از فیلم Sholay بود) . در این فیلم باچان نقش یک جنایتکار را بازی می کند که داستان ثروت او باید الهام بخش باشد اما مادرش از تطهیر موفقیت های او خودداری می کند. مادرش در سکانس اوج فیلم او را می کشد. به نظر می رسد در بالیوود همیشه خوب بر شر غلبه می کند و مهم نیست در چه دوره ای باشیم.  باچان یک صنعت فیلم تک نفره بود که تا دهه 1980 با قدرت فعالیت می کرد. ستاره های جوانی مثل آنیل کاپور و سانجی دات از باچان تقلید کردند .

هند بار دیگر در آستانه تحول قرار داشت. دهه 1990 از راه رسید. رونق مصرف ، ملت را قرا گرفت. آزادسازی اقتصادی چهره سینمای هند را تغییر داده بود. سینمای هند بیشتر جهانی شده بود و بالیوود نیز صیقل بیشتری خورده بود.  زمانی برای ظهور خان ها بود. به ویژه شاهرخ خان که (bollywoodworld.blogfa.com)  موفق شده بود طرفداران جدیدی در خارج از مرزهای هند پیدا کند عمدتا از جمعیت بزرگ هند در اروپا و آمریکا . سوئیس شیک وارد فیلم های بالیوودی شده بود و کشمیر و اوتی از فیلم ها خارج شده بودند. شهرنشینی در اواخر این دهه کامل شده بود. پیوستگی فرهنگی بین هندی های داخل و خارج از هند، حفظ سنت های فرهنگی و احترام به ارزش های خانوادگی و الیته توجه بیشتر به مصرف و تجمل گرایی تم اصلی فیلم های بالیوودی در دهه 1990 بود. 

حالا عصر فضای دیجیتال و شبکه های اینترنتی است. محتوا از همیشه سریع تر شده است اما یک چیز ثابت باقی مانده است: توانایی ما برای استفاده از ایده در هند. امروز دوران ناریندرا مودی ( نخست وزیر فعلی هند) است و در این دوره توجه به ملی گرایی به گرایش قوی و محبوبی تبدیل شده است . این گرایش را می توانید از فیلم Uri: The Surgical Strike تا Bhuj: The Pride of India ملاحظه کنید. سینمای هند خوشحال است که می تواند داستان هایی از بیماری ها و بحران هایی که کشور ( هند) را درگیر کرده است (bollywoodworld.blogfa.com) را با اغراق به تصویر بکشد و از قهرمانان  و فضائل و دستاوردهای قهرمانانه آنها تجلیل کند. گفته می شود وقتی آمریکا در جنگ جهانی دوم وارد جنگ شد هالیوود نیز وارد این جنگ شد به عبارت دیگر با اختراع قهرمانان آمریکایی به تقویت روحیه ملت کمک کرد. مشابه همین تصویر این روزها در بالیوود دیده می شود و بار دیگر ثابت می کند که سینما از زندگی تقلید می کند .

ترجمه:amir